De ‘juice’ van Yvonne Coldeweijer is volgens de rechter toch echt journalistiek

Evert Santegoeds heeft kort een gelijktijdige bij en die ontvangen sinds hij vorige week met een sneer. De hoofdredacteur van roddeltijdschrift Privé kon het niet laten om zijn uitdager zelfs in te wrijven dat hij nog altijd de zonnekoning van de roddels is. Op de cover van Privé, die was aan de hereniging van André Hazes junior en zijn ex-vriendin, plaatste Santegoeds de kreet: „Dit is pas echte juice”.

Dat was volgens Santegoeds, zo zegt hij tegen NRC, een „gebbetje” richting Yvonne Coldeweijer, de YouTube- en Instagram-ster die met haar ‘juice channel’ de Privé-baas de laatste maanden vaak aftroefde met nieuwtjes over Hazes junior.

Yvonne Coldeweijer is definitief onderdeel geworden van de roddeljournalistiek. Zeer tot haar eigen. De vlogster die Santegoeds pesterig „een dinosaurus langer omvat”, kan zich nietieke onttrekken aan de journalist mores van de pers.

Lees ook: Marco Borsato ligt onder vuur van ‘sapkanalen’. Wie zitten daar achter?

In een recente kortgeding-vonnis van de rechtbank van Amsterdam werd duidelijk over de „activiteiten [van Coldeweijer] onder het begrip journalistiek” vallen.

De rechtbank vonniste dat de YouTube-ster net als journalisten recht heeft op bronbescherming en haar bronnen die geen prijs te geven. Maar over Coldeweijers kwaliteit als journalist was de rechter níet te spreken. Die oordeelde namelijk dat Coldeweijers dat zangeres Samantha Steenwijk illegale afslankpillen had gebruikt, was gestoeld op drie anonieme bronnen van wie de betrouwbaarheid niet was vast te stellen. „Dat is dus drie keer (bijna) niks”, stelt de rechter vast en verplichtte haar de bevestigen over Steenwijk te rectificeren.

Coldeweijer, die nooit als journalist beschouwde, zich zich echter voordoend met het standpunt. Ze zag het vonnis als richtlijn om haar werk te doen. „Waar ik heel blij mee en is dat ik nu een handleiding heb gekregen voor mijn juice”, gelijk ze op haar Instagram-kanaal. „Ik hoef van de rechter geen gesloten bewijs te leveren, maar het enkel aannemelijk te maken. Ook hoef ik geen hoor en wederhoor toe te passagier voor ik mijn juice breng”, schreef ze haar toestemming tot de journalistiek. „Dat mijn bronnen zijn beschermd, omdat ik wel degelijk onderdeel ben van de pers, is belangrijk voor mij”, schreef ze daarbij. Dat was volgens haar „een overwinning voor alle juice-kanalen”.

Zorgvuldigheid

Sébas Diekstra, een strafadvocaat die gevallen van The Voice of Holland bijstaat, omdat opgenomen het rechtereen vlogger die tot voor geen werkelijkheid van journalistieke spel had, toch een journalist. Coldewei postte soms zonder wederhoor procedures die zij niet kon controleren. Nederlandse rechters werken met normen van zorgvuldigheid om (on)rechtmatigheid vast te stellen – en zo kan onzorgvuldige journalistiek van leiden tot een zeker, of in het geval van Coldeweijer een verplichte rectificatie.

Vast staat dat als de rechter de ex-musicalster niet had bestempeld als journalist, ze minder gronden had gehad om haar bronnen te beschermen. Coldeweijer baseert haar ‘juice’ op informatie die ze via haar gevormde spionnenleger binnenkrijgt op haar Instagram-account. Steenwijk wilde datum Coldeweijer die bronnen openbaarde, maar dat de vlogster. De rechter ging mee, met een verwijzing naar een geruchtmakende kopie die tot aan het Europese Hof voor de Rechten van werd uitgevochten: het Goodwin-arrest 1996.

Illustratie Luca van der Vossen

In deze zaak bepleitte de Britse onderzoeksjournalist William Goodwin dat hij bronnen niet bestaan ​​te openbaren. Goodwin had gevoelige financiële informatie over het Britse verpakkingsbedrijf Tetra Ltd gepubliceerd, maar had moeten zijn bronnen niet te openbaren. Het bedrijf en de Britse eisten inzage, maar die rechtbank Goodwin. De Europese rechter gaf de Engelse onthuller gelijk. En in die traditie staat nu ook Yvonne Coldeweijer, met de rechter.

Volgens Diekstra kan de wortel van de verwante implicaties voor andere mediamakers, die zoals Coldeweijer niet zijn geworteld in de journalistieke traditie. „Deze trend maakt duidelijk dat de wereld aan het veranderen is op het vlak van vrije nieuwsgaring. Iedereen met een computer of mobiele telefoon kan journalistiek bedrijven. Vooral op sociale media en veel particuliere blogs mensen regelmatig informatie die niet direct aan journalistieke eisen voldoet. De rechter mag nu bepalen van dat journalisten zijn met alle rechten die zij hebben”, zegt hij.

Journalistieke codes

Maar wat is een journalist? Allereerst: iedereen mag zich journalist noemen, het is een vrij beroep. Toch stelt de beroepsvereniging NVJ goed degelijk aan de leden – en die verschillen weer van de criteria die de rechtert. NVJ-secretaris Thomas zou Coldeweijer onder condities als lid van de beroepsgroep accepteren. Het vonnis van de Amsterdamse rechtbank kan hij ook volgen. „Roddeljournalisten zijn ook journalisten. Wij hanteren twee criteria: opereert iemand onafhankelijk en bereikt iemand een groot publiek”, zegt hij. Een vereiste is van de journalist de code van Bordeaux onderschrijft, dat basis een derde reglement voor een journalist. Hierin staat onder meer dat een journalist aan hoor- en wederhoor moet doen en de identiteit van bronnen niet te openbaren. Bruning: „Let wel: de journalist blijft verantwoordelijk voor zijn publicatie.”

Egbert Dommering, emeritus hoogleraar Informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, is niet blij met de ruime uitleg voor het begrip journalist van de rechtbank van Amsterdam. Hij meent dat de rechter Coldeweijer te snel heeft ingedeeld bij de beroepsgroep.

De juridische basis van de wettelijke journalistieke bronbescherming duidelijke definities gelden voor een journalist van de publicist, maar de geen moeite heeft gedaan om Coldweijer langs deze meetlat leggen. „Een journalist is iemand die zich beroepsmatig begeeft in het publieke debat.” Hij bestrijdt dat Coldeweijers blog over Steenwijk bijdroeg aan een maatschappelijke discussie. „Dit is alleen maar een beetje roddel. Dus had de conclusie moeten luiden dat het journalistieke recht op bijvoorbeeld bronbescherming niet opgaat en zij haar bronnen moet openbaren.”

Dommering vindt dat rechters een „grens moeten trekken” tegen „ongecontroleerde media”, zoals juice channels, twitteraars en bloggers. „Veel van die platforms zijn niet echt r technieken media. Die stellen een boodschap samen die zoveel mogelijk publiek trekt. kom je in situaties die soms raken aan de openbare orde. Hoe we daar mee moeten gaan is een lastige taak. We zitten midden in die transitie”, stelt Dommering.

In een nog niet gepubliceerd commentaar bij een arrestatie stelt de hoogleraar vast dat de “juridische kaders die wij voor die wereld in de jaren negentig van de vorige eeuw hebben ontworpen in de oude vorm niet langer bruikbaar zijn”. „De elektronische communicatiewereld is door het in omvang en kwaliteit expanderende internet de laatste twee decennia veranderd snel. De tussen privé en openbaar is vervaagd en daarmee samenhangend ook de raakvlakken met het klassieke grens, de vrijheid van meningsuiting en de openbareorde”, schrijft hij.

Journalistieke domein

Amsterdamse rechtbank heeft Coldweijer niet zomaar tot de journalistiek berekend, laat eene aan NRC weten. „De rechter kent gewicht toe aan het feit dat Coldeweijer een groot bereik van honderdduizenden volgers heeft”, schrijft de rechtbank. Coldeweijer heeft op YouTube en Instagram bij elkaar bijna 700.000 volgers.

Het aantal volgers van een medium laten meewegen bij het besluit van het tot het journalistieke domein kan worden gerekend, is niet ongebruikelijk in het mediarecht. Het Commissariaat van de Media hanteert bijvoorbeeld de stelregel van YouTubers, vloggers en videomakers met een bereik boven de 500.000 onder de mediawet vallen. Deze richtlijn is vooral ter bescherming van jeugdige kijkers en heeft belangrijkste betrekking op commerciële uitingen.

Allon Kijl, de advocaat van Coldeweijer, is blij met de gesprekken. „Juice channels hebben veel invloed op de persoonlijke levenssfeer van mensen dus dat brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Yvonne begon klein met het delen van verhalen van bekende mensen, maar dat werd een enorm succes. Ze zijn actief op de carrières van sterren.”

Toch staat de zaak Coldeweijer niet op zich, vindt Kijl. Volgens de advocaat is er een traditioneel landschap van online media die zich een plaats bewerken is in het media. De advocaat wijst op de rol van GeenStijl. Het weblog berichtte onder meer over het privé-leven van Alexander Pechtold en openbaarde seksvideo’s van mediapersoonlijkheid Patricia Paay. Die laatste spande een aan na het uitlekken van een compromitterende video. „De juice channels zijn de nieuwe online spelers. Zij zijn de opvolgers van de roddelbladen, die regelmatig ook regelmatig voor de rechter worden gesleept. Het is een evolutie, geen revolutie.”

Leave a Reply

Your email address will not be published.