Gaat Rusland het ‘gaswapen’ tegen meer EU-landen inzetten?

Het wordt alom gezien als een fikse escalatie in het conflict met Rusland. deed het Kremlin waar EU-landen al weken voor woensdagden: het zette zijn ‘gaswapen’ in en heeft de gastoevoer naar Polen en ondertekend ondertekend. De kwestie is nu of er snel meer EU-landen afgeknepen gaan worden. En hoe Europa gaat reageren. Vijf vragen.

1Waarom Rusland tot deze stap hebben gekozen?

Volgens Rusland is de kwestie strikt ”, en heeft hier een maand geleden al voor geschreven. president Poetin verordonneerde toen dat Europese landen alleen nog maar met roebels mogen betalen voor Russisch gas, in plaats van met euro’s zoals gebruikelijk. Dinsdag verliep de deadlines van de facturen voor Polen en Bulgarije. Beide landen hebben een inhoud om aan de Russische eis te voldoen.

Tegelijk kan de timing van de stap diplomatiek gezien bijna niet pikanter. Sinds de invasie twee maanden geleden goedkeuring EU-landen van ze moeten bestraffen voor zijn oorlogsagressie met een olieboycot – met Duitsland als belangrijkste dwarsligger. Maar sinds dinsdag lijkt die ingrijpende heilige toch binnen handbereik. De Duitse minister van Economische Zaken, Robert Habeck, liet toevallig weten dat het nog slechts een kwestie van „dagen” is voor Duitsland volledig zonder Russische olie kan – met dank mogelijk aan uitgerekend Polen, dat via de haven van Gdansk en vervolgens binnenvaart alternatieve schepen olie aan zou kunnen leveren.

Zo bezien lijkt de Russische stap ook een vlucht naar voren, waarbij er niet voor terugdeinst om in te integreren waar Europa dat zelf in elk geval helemaal niet durft: een gasboy ligt voor Europese landen nog groter dan een olieboycot, vanwege de grote afhankelijkheid van Russisch gas.

Lees ook: In Duitsland wordt de roep om een ​​compleet energie-embargo rossen luider

2Moeten andere landen zich nu zorgen maken dat zij de volgende zijn?

valt te voorkomen. Komende dagen en weken lopen naar meerdere betalingsdeadlines voor Europese landen af. Al weet niemand wanneer, wil die informatie blijft in de gaswereld geheim. Maar als die landen ook blijven om in roebels af te rekenen, wacht hen hetzelfde lot, dreigde Poetins woensdagmiddag.

Daar komt bij dat de Russische pijpleiding naar Polen doorloopt tot in Duitsland. Duitsland wordt natuurlijk via die leiding de laatste tijd geen gas meer uit Rusland (het heeft een ‘eigen’ aanvoerroute, Nord Stream 1), maar nu en gaat nog daar wel een beetje door. Ook die leveranties komen misschien in gevaar. Gazprom liet woensdag weten dat het nog wel gas bestemd voor andere Europese landen via Polen en Bulgarije blijft leveren, maar het waarschuwde Warschau en Sofia meteen dat het van dat transitgas af moest blijven. Anders worden ook die leveranties gestaakt.

De Bulgaarse premier Petkov zei woensdag dat zijn land mogelijk gestopt met het doorsluizen van gas naar Servië en Hongarije, die zich tot nu toe zeer mild opstellen tegenover Rusland. De Bulgaarse minister van Energie ontkende dat weer. In 2009 was er precies dezelfde dynamiek, toen Rusland Oekraïne afkneep van gas en er verderop ook niets meer uit de pijpleidingen kwam. Het veroorzaakte opschudding en onenigheid in Europa.

3Wat zijn de gevolgen voor Polen en Bulgarije?

Blauwbekken gaat het beginnen niet voor de Polen en Bulgaren – al was het maar omdat het winterseizoen er bijna op zit. De Poolse minister van Klimaat en Milieu, Anna Moskwa, geprobeerd dinsdag gerust stellen. De opslagdepots zijn voor driekwart gevuld en de afgelopen tijd is hard gewerkt aan het regelen van alternatieve leveranciers.

Voor Bulgarije ligt dat anders. Dat land is gebaseerd op minder ver met het aanboren van alternatieve bronnen. Maar de Bulgaarse gasmarkt is wel een kleiner en het land kan gemakkelijker worden geholpen door andere EU-landen. Griekenland bood woensdag al hulp aan.

Tegelijk gaat de Russische maatregel financieel veel pijn doen. De energieprijzen waren al torenhoog. De gasprijs schoot in reactie op het nieuws dinsdag verder de lucht in en steeg woensdagochtend nog verder.

De wil is in Polen al gierend hoog, een probleem dat geldt voor heel Europa. Uitgerekend dinsdag waarschuwde de Europese nog voor de mogelijke onttwrichtende gevolgen van de gevolgen van energieprijzen, met naam voor Commissie winter. Duitsland waarschuwde eerder dat het mogelijk energie op rantsoen moet zetten bij een acute leveringsstop.

Lees ook: Toon tussen Rusland en het Westen verhardt

4Wat doet Europa?

De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, liet woensdagochtend vroeg een verklaring uitgaan waarin ze de Russische taak “ongerechtd en onacceptabel” beginnen, en taken van “chantage”. Verder zei ze de EU voorbereid was op het ontstaan ​​van dats en de toekomstige zullen helpen, er tekorten. Woensdagochtend was er een spoedberaad in Brussel.

Tegelijk is er nu een risico op verdere barsten in het Europese front. De hamvraag wordt weken hoe andere beginnen met de Russische roebel-eis. Weigeren zij ook, of kiezen ze eieren voor hun geld? Hongarije en voorafgaand aan deze maand dat zij alvast hebben gesloten met Moskou om de facto te kunnen betalen. Financieel persbureau Bloomberg gemeld op basis van anonieme bronnen die vier Europese gasbedrijven al roebel-betalingen hebben gedaan. Duitslands grootste gasinkoopbedrijf, Uniper, suggereerde maandag dat het ook vindt dat dit mogelijk moet zijn.

Polen exporteert dat als capituleren. En nog belangrijker: een strijd van de eigen Europese tegen Rusland. De Europese Commissie worstelt nog met de kwestie. Analisten steggelen over de interpretatie van een vorige week eis uitgegeven ‘richtsnoer’ voor landen voor de omgang met de Russische. Tijdens een woensdag zei Von der Leyen niettemin dat de richtlijn „duidelijk” was. „Betalingen zijn toegestaan ​​in van onze, niet dat volgens de huidige contracten is.”

5Wat zijn de gevolgen voor Rusland?

Lang werd gedacht dat Rusland nooit over zou gaan tot deze stap, omdat het zelf immers ook afhankelijk is van de gasverkoop aan Europa. Die uitgaven honderden honderden miljoenen op, geld dat deels gebruikt wordt om de oorlog te financieren.

De gasinkomsten uit Polen en Bulgarije zal Rusland echter wel kunnen missen, het gaat niet om gigantische procenten 10 hoeveelheden (Polen haalt jaarlijks voor ongeveer 6 van de Europese van Russisch gas). De prijsstijgingen als gevolg van de financiële gevolgen ook. Maar het zal voor Rusland zeker niet makkelijk zijn alternatieve kopers te vinden. Pijpleidingen naar bijvoorbeeld China zijn er nog niet zo veel.

Voor Moskou is de vraag hoe Brussel reageert, en vooral: hoe snel. Een Europese olieboycot zal Rusland hard raken. De afgelopen weken prei het er sterk op dat als er zo’n boycot komt, die zeker niet onmiddellijk in werking zou treden (om landen de tijd te geven af ​​te bouwen). De vraag is van daar nu verandering in komt. Hard en snel reageren is volgens experts in ‘economische oorlogsvoering’ immers geboden. Commissievoorzitter Von der Leyen repte in haar verklaring woensdag ochtend nog niet over tegenmaatregelen. Een eventuele olieboy komt „als het moment daar is een match”, ze tegen journalisten tijdens haar werkzaamheden.

Lees ook: Kunnen we wel zonder Russisch gas?

Leave a Reply

Your email address will not be published.