Hoofdtentoonstelling Venetië: Waarom de sekspop het einde der tijden inluidt

Er was eens een marktvrouw, die Dolores Catapum de la Garza heette. Ze is oud, lelijk en vals, en ze heeft een hobby waar ze dagelijks heel blij van wordt: tortilla’s met rot vlees verkopen om iedereen ziek te maken. Als ze op een dag drie kinderen blij het bos in ziet hollen, gaat ze er met een mand vol rot vlees achteraan. „Eet wat”, beveelt ze de kinderen. Op het moment dat ze de mand open doet, springt het eruit. Het was inderdaad het dermate bedorven dat het pootjes had gekregen. De kinderen hebben het vlees te eten. De vrouw, beledigd door hun brutaliteit, neemt de kinderen mee, hakt hun hoofden eraf, gooit de lichamen in een vogelkooi en stopt de hoofden in haar garderobekast.

De kinderhoofdjes huilen om hun verloren lichamen, maar een dief die een sjaal wil stelen, brengt redding. Hij vindt hoofden zonder lichamen absurd en zet alles weer in elkaar. Hij is alleen nogal dom en zet de hoofden op hersens: een hoofd belandt op een hand, een ander op een kont en een soort krijgt zijn hoofd onder de voet. Als ze thuiskomen vraagt ​​vader wat er is gebeurd is. Hij is niet erg enthousiast over het nieuwe uiterlijk van de kinderen. De kinderen zelf wel: ze vinden het geweldig om af te wijken.

Het sprookje van de oude vrouw en de domme dief is een van de schitterende verhalen van de Brits-schrijvers-schrijvers en Leonora Carrington, die graag aan haar kinderen verteld over ze personages en gebeurtenissen op de muur van de kinderkamer tekende. Onder de titel De melk van dromen worden de vertellingen postuum gepubliceerd, en in meerdere verhalen gebeuren zeldzame dingen met hoofden: een jongen die graag muren krijgt een hoofd als een huis en een jongen die zo mooi is dat niemand hem meer ruimte, krijgt alleen nog aandacht van een krokodil.

Wat blijft er over van een mens op de grens van het bewustzijn? Is het mogelijk de mens op een andere manier in elkaar te zetten? De wereld is gevormd, en is als met het hoofd in de kinderverhalen: iedereen kan op een andere manier neer te zetten om te kunnen beginnen met de realiteit. Reden genoeg voor de Biënnale 2022 in Venetië om de titel van het verhaal van Carrington als te nemen.

‘Later word ik dictator’ zegt het kind, ‘en executeur ik alle nostalgische mensen’

Reddeloos verloren

Kinderen en kunstenaars staan ​​open voor het altijd te bekijken vanuit een andere idee de wereld. Carrington lijkt te willen zeggen dat fantasie en metamorfose de twee middelen zijn die moeten bieden in een wereld die eigenlijk al reddeloos verloren is. Dat is ook de gedachte achter De melk van dromen, de hoofdtentoonstelling op de Biënnale: hoe ziet de wereld eruit als die niet meer leefbaar voor de mens die we nu zijn? Op welke middelen vallen we terug? Tweehonderd kunstenaars uit 58 landen geven antwoord, in de vorm van klimaatkunst, videokunst, uitvoering van in traditionele vormen, en bieden zo een alternatief voor de westerse door mannen gedomineerde wereld.

Lees ook: Vrouwelijke kunstenaars domineren landenpaviljoens op Biënnale van Venetië

In De melk van dromen wordt het surrealistische van de vorige eeuw technologische ontwikkelingen nu, waarin de relatie mens en machine wordt: de mens als een soort ademende robot. De een vreest de invloed van bio-politiek op het lichaam en komt met wezens. Zo zien die wezens van de Roemeense kunstenaar Andra Ursuta er behoorlijk onsmakelijk uit: het lichaam is hier van een was-emulsie en net als bij Carrington is het hoofd soms verdwenen, verworden tot een soort ergste van kernkopachtig iets dat uit een lichaam steekt.

Zo’n worst uit je hoofd blijkt nog milde substantie bij de wereld waarin de Chinese kunstenaar Shuang Li je meetrekt. In de video ‘Aether’ is de mens gekomen in een wereld zonder empathie waarin een soort gefrituurde kip eet en goede toekomstplannen met ons delen: ‘Als ik later ben, wil ik dictator worden. Iedereen die neigt naar nostalgie, zal ik laten executeren.” Dat het verleden geen oplossing biedt voor de vraag waar we naartoe moeten, is ook de boodschap van de sculpturen van de in 2015 overleden Indiase kunstenaar Mrinalini Mukherjee. In de jaren negentig maakte ze met geweldige spelen begonnen met ze wilde gedachten op het verleden en de nieuwe mens in formulering. De Britse dichter en kunstenaar P. Personeel zoekt het in haar werk niet in het verleden en in de traditie maar in de ruimte. In haar werk ‘On Venus’ vraagt ​​ze zich af of het daar misschien beter is en ook gaat ze op water er op het staat om een ​​leefbare, betere wereld te maken. Spoiler: op Venus is het ook niet alles.

Simone Leigh, Bakstenen huisin de Arsenale.

Foto Roberto Marossi/ Biënnale Arte 2022

Alleen maar hoofd, is dat een oplossing? Nee, daar heb je niks aan. Dat blijkt uit de zelfs absurde als gruwelijke maar ook briljante fotoserie van de Poolse kunstenaar Aneta Grzeszykowska: de serie ‘#Mam’. Een soort liefdevol voor een torso met hoofd die sprekend op haar moeder lijkt. Water er ook met haar gedaan wordt – het gezicht beschilderd, de torso half begraven, of in slecht gezet – geen spoor van expressie, ondanks de zichtbare blik van het soort. Grzeszykowska wil laten zien hoe vroeg meisjes als vanzelfsprekend moederrol op zich nemen, maar eigenlijk is het net zo goed een dystopisch visioen van de rol die zich in het beeld van Kentucky die jonge dictator: de vrouw zonder nostalgie laat zich zonder angst begraven of overal mee naar toe torsen.

Het gaat in De melk van dromen niet alleen om de onvolkomenheid van het lichaam; voor veel vrouwelijke kunstenaars het sowieso een thema, is waar ze vandaan komen van hoe patriarchaal hun samenleving is. In veel kunstwerken wordt de ondergang van mens en ook in verband gebracht met hetkolonialisme en het grondgebonden kapitalisme. Bijvoorbeeld in het enorme landschapskunstwerk ‘To See the Earth before the End of the World’ van de Britse Kostbare Okoyomon. Je loopt langs een pad waar uitheemse planten de wereld overwoekeren: meegenomen naar plantages om bodemerosie tegen te gaan, nemen ze nu de wereld over. „Ik wil een nieuwe zijnsleer creëren”, geplaatst ze in kunstzinnig.

Emma Talbot, Waar komen we vandaan? Wat zijn we? Waar gaan we naartoe? (202)
Foto Roberto Marossi/ Biënnale Arte 2022
Installatie van Andra Ursuta.
Foto Zsolt Czegledi/EPA
Installatie van Barbara Kruger.
Foto Zsolt Czegledi/EPA
Kostbare Okoyomon, Om de aarde te zien voor het einde van de wereld.
Foto Roberto Marossi/ Biënnale Arte 2022

Even verderop een enorm beeld van Simone Leigh – sterf het Amerikaans paviljoen had omgetoverd tot een postkoloniaal bolwerk – ons aan. Hier wordt het hoofd ondersteund door een torso die veel weg heeft van een huis. Waar kindertekeningen vaak alleen hoofd en benen hebben, zoals het hart er niet toe doet, zijn het hier de benen die ontbreken. De mens zit vastgeroest in wat de geschiedenis is gebracht, kan er niet van weglopen en heeft geen invloed op wat de toekomst in petto heeft.

Het hoofd in een nieuwe rol

De surrealisten uit de twintigste eeuw zagen in hun mix van realiteiten het lichaam niet meer als vaststaand gevormd, maar als verbeelding van een instabiele psyche. Kunstenaars van kleur van zwarte verbindingen die werelden aan de absurditeit die het kolonialisme met zich meebracht. Feministische koppelen aan de afhankelijkheid aan vast, de vaste rolpatronen en de vrouw als object. Het resultaat is boeiend.

Waar komen we vandaan? Wie zijn we? Waar gaan we naartoe? vraagt ​​de Britse Emma Talbot zich af in haar werk. Ze is niet op zoek naar concrete antwoorden, maar wil de kijker laten nadenken of het nog mogelijk is om te beantwoorden te geven, met een apocalyptische toekomst in het vooruitzicht. Je kunt wel vluchten, lijkt Talbot te willen zeggen met haar werk, maar misschien moet je de confrontatie aangaan met water er gaande is. Moet je accepteren dat het hoofd niet meer op de romp zit en op zoek naar de kansen voor een hoofd in een nieuwe rol.

Zowel het hoofd als het lichaam maakt, zodra je persoonlijk contact wil, geen. Of anders gezegd: de rol van het hoofd blijft beperkt in een videokunstwerk van Sidsel Meineche Hansen waarin sekspoppen centraal staan. Het is een portret van de virtuele bordhouder, die laat zien wat er loskomt wanneer een man met een sekspop in het weer gaat. Je kan het hoofd plaatsen waar je het wil, dat maakt de behoeften van de lendenen niet veel uit. Het hoofd verlaat het lichaam, en wat overblijft is een gevuld condoom in een plastic vagina. Meineche Hansen laat plastic en zien wat het vrouwbeeld is in de wereld van die gefrituurde kip-etende wereldleider van Shuang Li. Geen nostalgie, maar een waarin het einde van de wereld weer een stukje dichterbij is: een plastic gat in ronde vormen.

Wat Meineche Hansen laat zien is de werkelijkheid van een medewerker die de pop schoonmaakt voor de volgende klant. En dit is dan het einde van de verhalen met Carrington begon: liever een hoofd aan je kont bevestigd dan schoonmaakspray met een doek in je vagina. Meineche Hansen laat hier bij Melk van Dromen zien dat de vraag ‘hoe ziet de wereld eruit als we niet meer zijn?’ geen sciencefiction als te zijn. We zitten er al middenin.

Leave a Reply

Your email address will not be published.