Kamer, eis een coronastrategie voor dit najaar in plaats van een psychedelische beleidsstrip

Kustaw Bessems

’39 pagina’s niets’, noemen ik recentelijk de langetermijnstrategie voor het coronabeleid van het kabinet. Akte ik die daarmee nou niet te kort?

Nee. Aan de ene kant niet. Het stuk is een vod. Een psychedelische trip langs betekenislozetermen. Maar aan de andere kant, het is wel een vod dat meer aandacht verdient. Want er hangt nogal wat van af. Twee jaar pandemie hebben een spoor van ellende. lles zou moeten zijn om herhaling te voorkomen. En toch fabriceert het kabinet nu in zuivere luwte slechts de suggestie van een aanpak.

Een keur aan berekeningent zich ontvangen en bezorgd over wat minister Kuipers naar de Kamer heeft gestuurd. Maandag is er weer een hoorzitting. De situatie is penibel omdat, zoals algemene gedragswetenschappen Moniek Buizen de Kamer voorhield, de lange termijn helemaal niet lang is: vóór de herfst moet alles paraat zijn. Intussen is het in de ‘strategie’ zoeken naar dingen die het kabinet daadwerkelijk doet.

Parmantig staat er dat het kabinet ‘expliciet kiest voor een open samenleving als uitgangspunt’. Alsof een strategie denkbaar is waarvan het uitgangspunt een gesloten samenleving is.

Een ‘kernpunt’ is dat het coronavirus in de gaten moet worden gehouden. worden vooral methodes ‘onderzocht’. Belangrijke metingen, bijvoorbeeld onder een doorsnede van de bevolking en in verpleeghuizen, starten pas het najaar. Te laat dus.

Voorzorgsmaatregelen? ‘Het kabinet is in gesprek met sectoren over wat zij zelf kunnen en willen.’ Ventileren? Overbeen. Testen? Moeten mensen zelf doen en zelf betalen. Al is iedereen die er iets van weet dat penny wise pound foolish. Testen gratis maken, en dus laagdrempelig mogelijk, kost de samenleving veel minder dan ongebreidelde verspreiding van de ziekte. Julia van Weert is de verantwoordelijkheid van de overheid om de voorwaarden tot navolging te creëren.

De zorgcapaciteit dan? Nou, de ‘zorgketen’ gaat ‘geoptimaliseerd worden’. Van de week lazen we hoe ze dat op het ministerie van Volksgezondheid doen, mogelijk. In de gruwelijkste tijd van de crisis – het land grotendeels dicht, doden gevallen bij bosjes – adviseerde het departement ziekenhuizen om ic-bedden te schrappenomdat het volgens tabelletjes in Den Haag is afgesproken.

Nieuwe vaccinatiecampagne

De enige preventie die het kabinet toezegt, is nodig voor een nieuwe vaccinatiecampagne. Waarbij zelfs moet wordenvogeld hoe de GGD ineens aan een stoet extra komt in die open samenleving, want het personeel is gewoon aan het werk.

Bedenk bij dit alles dat de zorg niets meer kan hebben. Omdat het kabinet in de crisis pas ingreep als code rood in zicht kwam, is het personeel op en staan meer dan 100.000 patiënten op een wachtlijst voor een operatie.

Buizen en haar collega-hoogleraar Andrea Evers toetsten het plan wetenschappelijk en dat pakt vernietigen uit: doelen onzekere uitwerking, geen gebruik van beschikbare kennis, financiële gevolgen niet in kaart gebracht en geen plannen voor substantieer scenario’s.

Hoewel de aanpak van een pandemie om gedrag draait, blijven de vorderingen komen van het medisch-biologische OMT. Pas daarna mag een ‘Maatschappelijk Impact Team’ wat zeggen. Dat omvat: vertragingen, gelobby en modderige besluiten. Er wordt een strijd van gemaakt tussen virusbestrijding en welzijn. Terwijl het vaak zo genuanceerd ligt. Neem het net verschenen rapport over zelfmoordgedachten onder jongeren in de coronacrisis. De reflex voor jongeren alleen onder tede maatregelen. Maar een belangrijke factor was ook het verlies van een dierbare aan corona. Het is belangrijk dat verschillende disciplines vanaf het begin samenwerken.

Tragikomisch ogen de ‘gedragsdoelen in de communicatieaanpak: ‘We versterken het gevoel van kunnen door eigen effecten te koppelen aan eerder gedrag.’ opgenomen: ‘Jij bent zelf het beste in staat om jezelf en anderen te beschermen.’ Hier zijn we bij iets ietss. Red jezelf, de overheid gaat het niet doen.

Vertrouwen herwinnen

Nu is het goed de samenleving te mobiliseren. Maar het kabinet doet als je dan de leiding niet meer te nemen en draagvlak uit de lucht komt vallen. In werkelijkheid zal het veel tijd en werk kosten om het verdampte vertrouwen te herwinnen. De strategie kent slechts een dreigement: kan de bevolking het zelf niet, dan komt de overheid met wettelijke verplichtingen.

Het probleem met deze houding, zegt bijvoorbeeld de Wetenschappelijke Raad voor het regeringsbeleid: lang niet kan zichzelf red. De overheid handelt zo zelfs, legt het College voor de Rechten van de Mens uit, niet in de geest van de grondwet. Zij moet rekening houden met het voorkomen van maatregelen, maar heeft alleen oog voor de achterstelling van Nederlanders die zich niet aan maatregelen willen. Ze vergeet de mensen met een zwakkere gezondheid die zonder maatregelen worden uitgesloten van het openbare leven. Zo’n is bij uitstek een overheidstaak Die kun je niet uitbesteden aan ‘sectoren’.

Nu zou het goed kunnen dat het virus zich koest blijft houden. Maar zo niet, dan zal de overheid ons niet beschermen. Die beschermen, door alles af te schuiven, slechts de minister. Tegen het politieke risico dat hoort bij verantwoordelijk bestuur. De Kamer moet beter eisen.

Wat krijg je als beide carrièrepolitici als ambtenaren vakkennis missen en met de rug naar de burger gaan staan? Geert Jan Hamilton, lang griffier van de Eerste Kamer, en topbestuurder Peter van Lieshout bepleiten in de Volkskrant-podcast Stuurloos van Kustaw Bessems revoluties om te zorgen dat inhoud én behoeften van gewone weer mensen de doorslag geven in Den Haag:

Leave a Reply

Your email address will not be published.