Liander niet goed voorbereid op overvol stroomnet, gemeente overvallen door problemen

Liander was niet goed voorbereid op een overvol elektriciteitsnetwerk in de stad. De netbeheerder heeft de gemeente in de zomer van 2021 te laat en op volledige berichten, zo blijkt uit interne documenten die betrekking hebben op de wet openbaarheid van bestuur (Wob) door OM 5 UUR. Inulen, notities en niet oordeelt de gemeente hard over het bedrijf dat de stad van stroom moet. Op haar beurt wijst Liander de gemeente er juist op dat Amsterdam mogelijk te snel wil gaan in de energietransitie.

AT5 / Luuk Koenen

Vorig jaar zomer de gemeente overvallen door een mededeling van Liander. De netbeheerder wil dan bekendmaken dat in een deel van Noord en het Westelijk Havengebied de maximale capaciteit op het stroomnet bereikt is. Door het afkondigen van deze uitgaven kunnen nieuwe grootverbruikers, zoals bijvoorbeeld winkels, scholen, bedrijven en industrie, geen nieuwe ontvangen meer krijgen. Al bestaande grootverbruikers wordt om meer stroom af te nemen. Voor nieuwe kleine verbruikers, zoals woningen, blijft nog wel stroom beschikbaar.

economische groei

Langdurig geen open stroomnet hebben staat economische groei en mogelijk ook de energietransitie in de weg en dus zijn er grote zorgen op het stadhuis. Ambtenaren worden over de problemen bij besproken door Liander. Over de urgentie van het overvolle stroomnetwerk niet eerder zulke zorgelijke beheerder afkoppelingen. Nu het letterlijk code rood is, horen ze bij de gemeente pas over de nijpende situatie in verschillende delen van de stad, zo valt te lezen in de documenten.

Interne notitie van de gemeente Amsterdam

Ambtenaren adviseren de wethouders om hun “onvrede” uit te spreken over “de wijze waarop Amsterdam deze operationele boodschap kreeg (te laat met onvolledige informatie).” Ook staat er in een stuk dat de gemeente “verrast” is door de situatie “dit moeten we in de toekomst voorkomen en daar willen we afspraken over.”

Op rossen meer plekken in de stad is het stroomnet vol – AT5

Kapitaalversterking?

Waarom Liander dit moment uitkiest om aan de bel trekken, is voor de gemeente in juni vorig jaar nog onduidelijk. De wethouders Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) en Victor Everhardt (Deelnemingen) worden door hun gepraat bij besproken die de mogelijkheid opperen dat het moment ook gebruikt kan worden om druk uit te oefenen voor meer geld. “Laat op de relatie met kapitaalversterking. Wat we niet weten is in het moment van de aankondiging van congestie strategisch wordt gebruikt om pressie uit te oefenen op het dossier met betrekking tot kapitaalversterking”, staat in één van de stukken die, ter voorbereiding van een overleg met Liander, wordt uitgewerkt.

Een voorbeeld van het overvolle stroomnet is het Buiksloterham-gebied in Noord. Liander wijst als oorzaak aan dat zij de gevolgen van de lage temperatuur warmtevoorziening “niet geheel voorzien had”. De gemeente verbaast zich over deze uitleg, omdat in 2018 al bekend was dat dit gebied op de lage temperatuur warmtevoorziening zou worden aangesloten.

Bij het tweede gebied waar hetnet vol is geraakt, het Westelijke Havengebied, waren er stroom veel grote aanvragen, die niet voorzien. Uit de stukken blijkt dat de gemeente voor deze uitleg wel begrip had.

De vraag is van de klimaatplannen van de stad, die hand in hand gaan met het uitfaseren van fossiele brandstoffen en het overgaan op elektriciteit, door de problemen op het stroomnet in het geding komen.

Klimaatneutrale stad

Amsterdam zal namelijk in 2050 een klimaatneutrale stad zijn en in 2040, tien jaar eerder dan de rest van het land, alle woningen van het gas af hebben. Over acht jaar, in 2030, zijn alleen nog elektrische auto’s welkom in de stad. Al deze ambities zorgen ervoor dat de vraag naar elektriciteit explodeert. Liander berekende de datum in het algemeen geval de stroomvraag in 2050 2,5 keer zo hoog wordt in het algemeen vijf of nog meer gaan.

Abstracte getallen, maar de broodnodige uitbreiding van het stroomnetwerk gaat het uiterlijk van de stad voorgoed veranderen. In het straatbeeld verschijnen tijdens de transitieperiode meer elektriciteitshuisjes en onderstations, maar ook zonnepanelen en windmolens worden onderdeel van het Amsterdamse aanzien.

Naast het afscheid nemen van fossiele brandstoffen neemt de digitalisering van de stad ook een koop hap uit het stroomaanbod. Datacenters zullen in 2030 veertig veertig procent van al de stroom in de stad gebruiken, zo staat in de documenten. Er wordt vooral gelegd gelegd op het stroomnet bij Science Park, Amstel II en in het Havengebied.

Interne notitie van de gemeente Amsterdam

Dat er zorgen zijn over het halen van alle klimaatambities, bleek ook uit de documenten. Ambtenaren hebben gehoord dat Liander van mening zou zijn dat de energietransitie mogelijk te snel gaat. De netbeheerder geeft ook aan dat zij deze boodschap mogelijk willen uitdragen. Maar daar wil de gemeente niets van weten. “Dit kan niet de boodschap zijn. Zij (Liander, red.) moeten zich organiseren om dergelijke situatie in de toekomst te voorkomen”, schrijven ambtenaren. Het stadhuis hoe dan ook door met het voorop te lopen in de energietransitie en zegt toe Liander te gaan ondersteunen. De bedrijven willen beter samenwerken, zo spreken zij af.

Interne e-mail van de gemeente Amsterdam

Al eerder uitte een ambtenaar in een mailwisseling zijn zorgen over de mogelijke gevolgen voor de klimaatplannen als de voorziening niet op orde is. In het najaar 2020 stuurt een medewerker van de afdeling Elektriciteitsvoorziening Amsterdam dat “dit dossier potentiële veel collegeambities kan raken als we het niet goed organiseren.”

Liander is een Nederlands nutsbedrijf dat het midden- en laagspanningselektriciteitsnet en het hoge en lagedruk gasnet in een deel van Nederland beheert. De netbeheerder is onderdeel van Alliander NV Naast de provincie Noord-Holland heeft Liander ook grote delen van Flevoland, Friesland, Zuid-Holland en Gelderland in beheer. Het bedrijf heeft drie miljoen Nederlandse huishoudens en bedrijven als klant. Er werken zo’n 7000 mensen bij Liander. De gemeente Amsterdam is, net zoals onder andere de provincie Noord-Holland, één van de grotere aandeelhouders van Alliander.

De gemeente opgenomen Liander een bedrijf dat “lang studeert op oplossingen binnen” en “problemen niet snel genoeg meldt en geen hulpvragen stelt van buiten eigen handelingsperspectief zoekt om zaken op te lossen”. “Ambtelijk is er zorg over van Alliander in staat is om hun eigen organisatie hier goed in te richten”, zo schrijven ambtenaren in een document aan de wethouders.

Stagiair document van de gemeente Amsterdam

Het botst dan ook regelmatig tussen Liander en de gemeente. Zo staat in een vergadernotule van eind september 2021 dat er aan vertrouwen moet worden gewerkt tussen de twee organisaties. “Kunnen we fysiek gaan ontmoeten met de elkaar insteek om zonder agenda met te kijken hoe we beter kunnen samenwerken, meer vertrouwen krijgen in elkaar, meer begrip over en weer.”

Onderstation Marnixstraat – AT5 / Luuk Koenen

Eén dossier waar Liander en de gemeente niet met elkaar op één lijn zitten is het bouwen van nieuwe onderstations, een elektrische installatie in het hoogspanningsnet. Onderstations zijn noodzakelijk bij het uitbreiden van het stroomnetwerk. De jaren zullen er tussen de zes en acht moeten worden bijgebouwd in Amsterdam. Op dit moment zijn er 25 in en rond de stad. Een onderstation neemt wat ruimte in: een kleine legt een beslag op 2000 vierkante meter, maar bij een grote kan het bereiken tot 5000 vierkante meter.

Extra kosten onderstations

Volgens de gemeente is Liander een organisatie die terughoudend is wat betreft het afwijken van intern beleid en komt dit naar voren bij het bouwen van nieuwe onderstations. Er zijn standaarden ontwikkeld over hoe onderstations eruit moeten zien, maar daarvan afwijken wil Liander niet, stelt de gemeente. “Er moet altijd gegarandeerd worden dat ze echt niet passagiers.”

Het bouwen van zulke nieuwe onderstations in de stad voor Liander een uitdaging. Amsterdam hamert erop dat deze gebouwd worden in een ‘stedelijke context’ en dus niet het straatbeeld kunnen gaan bepalen. Maar Liander denkt daar heel anders over: de netbeheerder pleit voor snelheid en dus zal er moeten worden geleverd op het aanzien aan de buitenkant. Het rekening houden met de eisen van Amsterdam zorgt niet alleen voor vertragingen, maar ook voor meer kosten. Het onderstation op IJburg viel bijvoorbeeld al ruim tien procent duurder uit dan normaal (twee miljoen euro).

Liander is ook kritisch op de ambities van de gemeente wat betreft de onderstations, zo blijkt uit de stukken. “Door in Amsterdam meer te doen dan dat we in de rest van het verzorgingsgebied komt de maakbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie onder druk te staan.”

Uit de documenten die zijn uitgegeven dat Liander de rekeningen voor de extra kosten voor de onderstations bij de stad wil neerleggen. De gemeente wil lobbyen voor een vergoeding bij het Rijk, maar daar voelt Liander niks voor. “We achten het kansrijk en hiermee is de weinigheid van de energievoorziening niet verleend”, schrijft de netbeheerder in een notitie.

bijna is in bijna de helft van de stad geen meer voor nieuwe grootverbruikers van elektriciteit. Andere delen zijn capaciteit aan, langdurig gaat op dit moment moeizaam.

Reactie Liander
In 2021 ontstaan ​​er veel meer in navolging van andere plaatsen in Nederland ook belasting op het Amsterdamse elektriciteitsnet. Dat komt duidelijk uit de Thematische studie, alleen waar en wanneer omdat het een zeker begint begint voor (extra) elektriciteit doet, bijvoorbeeld omdat hij/zij van aardgas overstapt op ( groene) elektriciteit. De toekomstige nog sneller te gaan dan we, dit verwacht ook Liander. In de zomer van 2021 had het net zijn maximale capaciteit bereikt. Dat we toentertijd niet direct samen met de gemeente op stoom waren was lastig, maar ook inherent aan de start van een grote transitie. Om samen nog beter te kunnen anticiperen op de nieuwe situatie hebben de partijen samen een Taskforce opgericht en een plan van aanpak voor de uitbreiding van het net opgeleverd, het ontwikkelingskader. Met de kennis van nu kunnen we besluiten dat we in het verleden kunnen beschikken over het verleden op het net op termijn kunnen gaan.

Lees hier de uitgebreide reactie van de netbeheerder.

Reactie gemeente Amsterdam
De gemeente Amsterdam en Liander hebben wennen aan elkaars werkwijze en snelheid. Dat laat onverlet dat zij een belang delen: zorgen voor een goed elektriciteitsnet met voldoende capaciteit. Sinds vorig jaar is daarom ook de Taskforce opgericht om de transactie aan te pakken. Zo wordt ook gezamenlijk op kantoor gewerkt en zijn de lijntjes korter en is voor organisaties sneller duidelijk ontwikkelingen spelen. Er is voor de gemeente Amsterdam alle vertrouwen in een gezonde samenwerking.

Lees hier de uitgebreide reactie van de gemeente.

Heb je een (anonieme) tip, ervaring van informatie die je graag zou willen delen? Klik hier om rechtstreeks contact op te nemen met journalist Nicolaï Brannan van mail naar [email protected]

Leave a Reply

Your email address will not be published.