Ministerie worstelt met steun aan Syrische strijders

De Nederlandse steun aan opstandelingen in Syrië, die onder meer is ontstaan ​​uit pick-up-trucks en ander logistiek materieel, heeft binnen het ministerie van buitenlandse zaken tot geleid. Dat blijkt uit nieuwe documenten die door Nieuwsuur en Trouw zijn opgevraagd via de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB).

Naar buiten toe zegt het ministerie dat de steun juridisch in de haak was. Maar in een interne e-mail schrijft een ambtenaar bijvoorbeeld: “Dat [het steunprogramma, red.] gaan we dus nooit meer doen. Tot die conclusie was ikzelf – en velen onder ons – allang gekomen.”

Nieuwsuur

Het kabinet houdt nog altijd vol dat Nederland met de steun binnen de grenzen van het internationaal recht bleef. Maar uit mailwisselingen bleek dat administratieve procedures over juist die vraag discussiëren. Een ambtenaar wijst zijn collega’s dat het steunprogramma wel degelijk als een schending van het internationaal recht kan worden aangepast.

Daarop ontstaat discussie. Een andere ambtenaar zegt dat ze “niet meer terug” omdat “de minister nu in de kamer heeft gezegd” dat de steun “niet in strijd” was met de internationale regels.

Een onderzoekscommissie, onder leiding van oud generaal-majoor Patrick Cammaert, doet op dit moment onderzoek naar de leveringen. Dat rapport moet dit najaar zijn afgerond.

‘Geen huiswerk meegeven’

Uit de opgevraagde documenten blijkt ook dat ambtenaren de informatievoorziening over hetprogramma richting de Tweede Kamer en pers steun te frustreren. Het ministerie lag al eerder onder vuur omdat het de Kamer onvoldoende geïnformeerde steunprogramma liep. En omdat het na afloop geen informatie wilde geven omdat het programma ‘staatsgeheim’ zou zijn. Maar uit interne e-mails wordt duidelijk dat ambtenaren ook strategisch omsprongen met het delen van niet-staatsgeheime informatie.

Ambtenaren omvatten het aantal “publicatiemomenten” en daarmee samenhangende de publieke aandacht voor het steunprogramma te voorkomen. Een ambtelijk advies voor Kamerbrieven “op de woensdagochtend voor Sinterklaas” uit te sturen, of pas laat in de meivakantie: “geen huiswerk meegeven tijdens reces”. Op die manier hebben Kamerleden minder tijd om goed naar de informatie te kijken.

Ook opper ambtenaren om WOB-stukken niet direct te vrij maar op te sparen en te besteden als “bundel” te publiceren. Moeten journalisten langer op informatie wachten en krijgen dan een hoop stukken in één keer.

Het lijkt erop dat het ministerie een informatieverzoek van de rechtbank heeft genegeerd. De rechter wilde informatie over het NLA-programma omdat teruggekeerde Syriëgangers zijn ontwikkeld dat zij bij groeperingen hebben gevochten die Nederlandse steun. Maar het ministerie was bang om als getuige te worden geplaatst in dat soort rechtszaken. In een e-mail staat het advies om niet inhoudelijk te reageren op het informatieverzoek. Van het ministerie is er geen sprake van: het wil niet inhoudelijk op vragen van Nieuwsuur en Trouw over deze kwestie.

Minister lobbyde tegen onderzoek

Het ministerie ook te voorkomen dat de Kamer onafhankelijk onderzoek instelt naar het NLA-programma. In een e-mail staat de vraag van met “coalitiepartners” is “afgehecht” dat “we dat niet moeten willen”. Toenmalig minister Stef Blok bleek persoonlijk bij oppositiepartijen te hebben gelobbyd om vooral tegen zo’n onderzoek te stemmen. “Minister heeft een rondje gebeld, duimen”, mailen ambtenaren elkaar. “En anders bedenken we een andere lijst.”

Als het kabinet eind 2020 onderzoek naar het programma af. In de interne stukken lezen we nog wel een advies over de samenstelling van de commissie die dat onderzoek moet. Een individu van wie zowel de naam als het e-maildomein is weggelakt heeft “afgeraden” om een ​​jurist als voorzitter van de onderzoekscommissie te kiezen.

Datalek

Een melding van het ministerie zeker geen “collusie” tussen pers en Tweede Kamer vermoedt, maar dat er soms sprake was van “frustratie” door ambtenaren. De NLA-affaire tot veel pers- en Kamervragen.

De WOB-stukken van het ministerie zijn inmiddels offline opgehaald Nieuwsuur en Trouw het ministerie erop wezen dat er privacygevoelige informatie in stond, zoals persoonsgegevens van medewerkers. Nieuwsuur en Trouw over de documenten en verschillende delen waar deze gegevens niet in voorkomen. Het ministerie laat weten een melding te hebben gedaan van een datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Leave a Reply

Your email address will not be published.