‘Nature’ trekt voor tweede keer een artikel van Delftse quantumonderzoekers terug

Voor de tweede keer is een wetenschappelijke publicatie van de onderzoeksgroep van Delftse quantumonderzoeker Leo Kouwenhoven teruggetrokken uit het blad Natuur. Er zijn onterecht onderzoeksgegevens weggelaten in belangrijke figuren. Bij deze studie uit 2017 waren ook onderzoekers van TU Eindhoven betrokken.

Begin vorig jaar schrappen het tijdschrift Natuur al een publicatie uit 2018 van Kouwenhovens onderzoeksgroep. De auteurs hadden ook toen aangegeven dat er problemen waren met de dataverwerking. De TU Delft startte daarna twee integriteitsonderzoeken naar de werkwijze binnen de onderzoeksgroep. Die onderzoeken lopen nog niet Natuur de tweede studie heeft teruggetrokken.

Kouwenhoven is een gelauwerd quantumonderzoeker. Hij is hoogleraar aan de TU Delft. In 2007 ontving Kouwenhoven een Spinozaprijs voor zijn onderzoek. In 2016 werd hij directeur van een nieuw lab op de campus van de TU Delft, waar de quantumcomputer van het techbedrijf Microsoft werd ontwikkeld. Vorige maand vertrokken Kouwenhoven bij Microsoft. Volgens Kouwenhoven heeft zijn vertrek niets te maken met de teruggetrokken studie uit 2018, liet de hoogleraar meer weten.

Zoeken naar majorana’s

Kouwenhoven zoekt al sinds 2010 naar stabiele majoranadeeltjes. Die kunnen in theorie als qubits worden gebruikt. Volgens theoretici bestaan ​​ze, maar experimenteel ontbreekt nog.

Kouwenhoven en zijn collega’s proberen majoranadeeltjes te vinden met nanodraadjes, draadjes die vijftig keer zo dun zijn als een haar. In het nugeschrapte onderzoek uit 2017 schreef de onderzoeksgroep van Kouwenhoven een materiaal om majoranadeeltjes mee op te wekken dat hij ontwikkeling samen met hoogleraar Erik Bakkers van de TU Eindhoven.

De groep van Bakkers in Eindhoven is gespecialiseerd in nanofabricage. Voor het majoranaonderzoek maakte de groep in Eindhoven een netwerk van nanodraadjes. De groep van Kouwenhoven in Delft onderzocht hoe geschikt het nanodraadjesnetwerk was voor het produceren van majoranadeeltjes. In de publicatie van de onderzoekers dat dit inderdaad een perfect materiaal is in de toekomst majoranadeeltjes voor quantumcomputers mee op te wekken.

Knippen en plakken

Maar die claim staat nu op losse schroeven. Vorige week trokken de auteurs van de studie de publicatie terug uit Natuur door problemen met de dataverwerking. Er is geknipt en geplakt in een aantal grafieken en data die de claim tegenen zijn weggelaten uit de publicatie. Alle 25 co-auteurs kwamen voort uit het besluit om het artikel daarom terug te trekken.

Netwerk van nanodraadjes, ontwikkeld aan de TU Eindhoven.
Foto Natuur

„Enorm balen dat de studie is teruggetrokken”, reageert Bakkers. „Maar ik sta nog steeds achter het werk wat wij hier in Eindhoven gedaan hebben. Daar ben ik nog steeds draaft op.” Kouwenhoven aanvraag niet op een verzoek voor commentaar. Een persvoorlichter van de TU Delft laat weten dat ze vanwege absenties door de meivakantie inhoudelijk niets over het onderwerp kan zeggen.

In de teruggetrokken studie uit 2018 tonen Kouwenhoven en zijn collega’s het majoranadeeltje gevonden te hebben. Dat was toen wereldnieuws. Maar Kouwenhovens oud-medewerkers Vincent Mourik en Sergey Frolov zagen dat er, ook bij de studie uit 2018, geplakt en geknipt was in de data. Externe experts die door de TU Delft om advies waren gevraagde conclusies in een rapport dat er geen sprake was van opzet, “maar de auteurs waren door hun enthousiasme blind voor data die niet zien waar ze op hopen”.

Tweede onderzoek

Afgelopen februari is TU een tweede integriteitsonderzoek naar de groep gestart toen ze ontvangen ontvangen dat mogelijk nog meer studies van de fouten mislukt. Dat onderzoek loopt nog.

komende uit een van de twee integriteitsonderzoeken de reden dat de onderzoekers nu voor de tweede keer een studie terugtrokken uit Nature? Bakkers menen van niet. „Toen de eerste studie vorig jaar geschrapt werden, hebben de auteurs op eigen initiatief tientallen studies geïnstalleerd op fouten. Waaronder onze studie uit 2017. Zolang het integriteitsonderzoek loopt, mogen wij daar verder niets over kwijt.”

Oud-medewerker Mourik en Frolov zeggen dat ze problemen hebben gevonden bij nog minimaal twee andere studies afkomstig uit de onderzoeksgroep van Kouwenhoven. Wat daarbij gebeurt, is nog onduidelijk.

Kouwenhoven blijft voorlopig hoogleraar natuurkunde aan de TU Delft zonder aanstelling. Dat betekent dat hij niet betaald wordt door de universiteit. Dat is nog niet zo, getest door QuTech, het quantuminstituut van de TU Delft en TNO. Kouwenhoven begeleidt nu twaalf promovendi bij QuTech.

Leave a Reply

Your email address will not be published.