Opinie | De grap is een uiterst gevaarlijk wapen

Ik open mijn ogen. Ik voel me misselijk, mijn hoofd bonst. Ik ben naakt. Ik probeer te bewegen, maar voel dat tussen mijn dagen me weerhoudt. iets knielde. Mijn hand smaak tussen mijn benen, ik voel een gladde staaf. Ik trek een kaars uit mijn vagina.

Zo zou het gaan kunnen zijn toen een naamloze vrouw jaren geleden wakker werd na haar nacht met oud-voetballer en sportcommentator Johan Derksen. Ik kan niet tijdens haar slaap een kaars in haar vagina werd gedrukt. Ze moet gehuiverd hebben, misschien smeet ze de kaars tegen de muur. Ze moet zich geschonden hebben gevoeld, gebruikt.

Dat iemand een seksuele samenzijn met een dergelijke vernederende handeling, lijkt onbegrijpelijk. En toch is het juist van het grootste belang om Derksens handeling te begrijpen. Het is als om zijn daad weg te zetten en idioot. Maar wat als we Derksens actie niet als een exces eigendom?

Jeugdige branie

Waarom denkt een man dat hij een nacht met een vrouw kan afsluiten door een kaars in haar vagina te drukken? Waarom ziet hij eigenlijk als een onschuldige grap? En misschien nog wel de meest interessante vraag, waarom denkt hij dit verhaal jaren later luchtigjes te kunnen opdissen op spitsuur– zonder gevolgen? Het feit dat Derksen geen enkel bewustzijn had dat je echt niet gezellig als een staaltje van jeugdige branie kunt brengen, zegt alles. Het bewijs hoezeer hij het recht aan zijn kant te hebben en hoezeer hij geloofde in de onschuld van zijn daden.

Lees ook: Voelt het programma dat de kleedkamer wil vertolken de Nederlandse huiskamer nog wel aan?

kreeg hij gelijk.

De tafelgasten lachenten er in de uitzending om. Pas in tweede instanties barstte de bom. Na een paar ongemakkelijke bokkensprongen ermee akkoord zich toch te duidelijken. lijkt de kwestie afgedaan. Tafeldame Roos Schlikker houdt de eer aan zichzelf, vrouwen uit de media reageren verbolgen, maar Derksen lijkt voorlopig veilig genesteld op het Talpa-pluche. Hij wordt beschermd door een cultuur die veel groter en krachtiger is. Wil je deze kwestie draait helemaal niet om Johan Derksen. Net zoals het vroeger niet draaide om Jeroen Rietbergen van Marc Overmars; van Johnny, John de Mol van Harvey Weinstein.

Deze mannen zijn stuk voor stuk onderdeel van een systeem met spelregels die ze als jongetje hebben aangeleerd. Ze zijn kinderen van hun tijd. Voortbrengselen (niet eens exponenten) van een cultuur waarin grensoverschrijdend gedrag naar vrouwen voortdurend wordt gedoogd en een makkelijke grap kan zijn. We doen allemaal wel eens stomme dingen, toch?

Ik wil hun daden geenszins goedpraten, maar ik wil ze begrijpen. Als mens, als vrouw. Omdat ik geloof dat daar de oplossing schuilt. Niet in ‘wij tegen zij’ maar in het delen van een bewustzijn over een cultuur waarin we allemaal zijn grootgebracht. Pas als we die cultuur durven te vragen en kunnen we beginnen haar weeffouten te herstellen. Er is begrip nodig voor beide perspectieven.

Wie tegen seksistische humor protesteert is een zure bitch, wie zwijgt werkt mee

Natuurlijk moet Derksen van het pluche gewipt. Zo snel mogelijk. Maar daarmee is de onderliggende kwestie niet opgelost. Eigenlijk had Roos Schlikker juist nú als tafeldame in het programma moeten aanblijven om zich uit te spreken. In vrijheid. De vraag is van ze die vrijheid had gekregen in het Talpa-bastion waar het ouwe-jongens-krentenbrood-gehalte heftig opaantastbaar lijkt.

Uiteindelijk is het geen kwestie van wát er gezegd wordt maar wat er kan gezegd worden in een cultuur. Het is een kwestie van discours. Welke worden geoogd? En wat voor grappen vinden we leuk? René van der Gijp schreef de anekdote van zijn collega’s als “Zo’n verhaal dat je op een verjaardag hoort en waar je dan over grapt.” Maar een grap is een gevaarlijk wapen. Ik heb seksistische humor altijd ervaren als een vang 22: als je protesteert, ben je een zure bitch en heb je geen gevoel voor humor. Als je zwijgt, word je geaccepteerd, maar werk je mee aan het seksisme. Niemand zal worden weggezet. Ik heb te vaak gezwegen.

Nieuwe taal

Wat de commotie rond Derksen aantoont, is dat er na decennia gedoogd seksisme en meer dan een eeuw na de eerste feministische golf, eindelijk verschuivingen plaatsvinden. Dat we op zijn minst zijn begonnen met het aftasten van hoe een nieuwe taal, een nieuw discours zou kunnen klinken.

Ondertussen kijkt de naamloze vrouw die de nacht met Derksen heeft doorgebracht ook televisie en hoort water in de media over haar geschreven wordt. Voor haar wordt de vernedering en de pijn nog maar eens opgerakeld. Ik hoop dat ze haar stem laat gelden. Ze heeft geen naam, maar ze is alle vrouwen. En alle vrouwen zijn haar. Laten we praten!

Leave a Reply

Your email address will not be published.